Wykonanie strony internetowej: zlecenie, koszt wykonania strony i umowa

Większość zapytań ofertowych zaczyna się od listy funkcji: slider, animacje, blog, integracja z Facebookiem. To najgorszy możliwy początek, bo funkcje można wycenić na dowolną kwotę i każda oferta będzie mówić o czymś innym. Zacznij od jednego zdania o wyniku: kto ma trafić na stronę i co ma na niej zrobić. Firma remontowa chce zapytań o wycenę z okolicy, hurtownia chce, żeby kupiec znalazł katalog i numer do handlowca, gabinet chce rezerwacji terminu. Dopiero z tego zdania wynika, ile podstron potrzebujesz i czy w ogóle potrzebujesz sklepu. Wykonawca, który pyta o wynik zamiast recytować listę technologii, jest zwykle tym, z którym projekt się skończy.

Trzy oferty na wykonanie strony internetowej potrafią różnić się dziesięciokrotnie i wcale nie muszą oznaczać różnicy w jakości. Zwykle oznaczają, że każdy wycenił coś innego. Żeby je porównać, w zapytaniu muszą znaleźć się cztery liczby i jedna data: liczba podstron, liczba języków, liczba formularzy oraz to, kto pisze treści, plus termin, w którym strona ma być online. Do tego dwa pytania rozstrzygające: czy cena obejmuje przeniesienie praw autorskich i ile kosztuje utrzymanie w drugim roku. Zapytanie na sześć zdań z tymi punktami daje porównywalne odpowiedzi. Zapytanie w stylu "proszę o wycenę strony firmowej" daje sześć niepodobnych do siebie dokumentów.

To jest zapis, który przesądza o tym, czyja będzie strona, i to on najczęściej wypada z transakcji. Art. 53 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych brzmi: "Umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych wymaga zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności". Rygor nieważności znaczy dokładnie tyle, że ustalenie mailem, na czacie albo przez telefon nie wywołuje żadnego skutku prawnego. Zapłacona faktura z opisem "wykonanie strony internetowej" też nie przenosi praw, bo faktura jest dokumentem księgowym, a nie umową. Potrzebny jest dokument podpisany przez obie strony, papierowo albo kwalifikowanym podpisem elektronicznym.

Ustawa przewiduje, co się dzieje, gdy strony niczego nie zapisały. Art. 65 mówi: "W braku wyraźnego postanowienia o przeniesieniu prawa, uważa się, że twórca udzielił licencji". Czyli nie zostajesz z niczym, ale też nie stajesz się właścicielem: dostajesz zgodę na korzystanie. Dalej robi się ciekawiej, bo art. 66 ust. 1 ustala, że licencja uprawnia do korzystania z utworu przez pięć lat, o ile w umowie nie postanowiono inaczej, a ust. 2 dodaje wprost, że po tym terminie prawo uzyskane na podstawie umowy licencyjnej wygasa. Firma, która w 2021 roku zleciła stronę mailem i zapłaciła fakturę, formalnie ma dziś problem, o którym nie wie. W praktyce rzadko kończy się to sporem, ale wystarczy jedna sytuacja, w której strona jest częścią majątku: sprzedaż firmy, wejście inwestora, spór z byłym wykonawcą, i brak dwóch podpisów zaczyna kosztować.

Nawet pisemna umowa potrafi być pusta. Art. 41 ust. 2 stanowi, że umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych lub licencja obejmują pola eksploatacji wyraźnie w nich wymienione. Zdanie "wykonawca przekazuje zamawiającemu pełne prawa autorskie" nie wymienia niczego, więc nie obejmuje niczego. W umowie na wykonanie strony internetowej powinny być wypisane konkretne pola: zwielokrotnianie i utrwalanie kodu oraz grafik dowolną techniką, publiczne udostępnianie w internecie w taki sposób, żeby każdy miał dostęp w wybranym przez siebie miejscu i czasie, wprowadzanie zmian i tworzenie opracowań, a także zezwolenie na wykonywanie praw zależnych. Ten ostatni punkt jest praktyczny: bez niego kolejny wykonawca formalnie nie może przerobić Twojej strony. Art. 41 ust. 4 dokłada, że umowa może dotyczyć tylko pól znanych w chwili jej zawarcia, więc zapisy o "wszelkich przyszłych polach" są ozdobnikiem.

Opóźnienie jest najczęstszym problemem przy zlecaniu strony i zwykle nie wynika ze złej woli, tylko z tego, że nikt nie zapisał daty. Ustawa daje tu prostą ścieżkę. Art. 54 ust. 1 nakłada na twórcę obowiązek dostarczenia utworu w terminie określonym w umowie, a jeżeli terminu nie oznaczono, niezwłocznie po ukończeniu. Ust. 2 pozwala zamawiającemu, gdy utwór nie został dostarczony, wyznaczyć odpowiedni dodatkowy termin z zagrożeniem odstąpienia od umowy. Praktyczny wniosek jest taki, że jeden mail z konkretną datą i zdaniem o odstąpieniu robi więcej niż dziesięć telefonów z pytaniem, jak idzie. Warto od razu w umowie rozbić termin na etapy: projekt graficzny, wersja testowa, publikacja, bo wtedy widać opóźnienie w trzecim tygodniu, a nie w trzecim miesiącu.

Na polskim rynku wykonanie prostej strony firmowej to zwykle 1 500 do 4 000 zł, rozbudowana strona wielopodstronowa 4 000 do 12 000 zł, a sklep internetowy zaczyna się w okolicach 6 000 zł i idzie w górę razem z liczbą integracji. Powyżej tych kwot płacisz najczęściej nie za stronę, tylko za proces: warsztaty, opiekuna projektu, badania, kilka rund akceptacji. Dla firmy, która potrzebuje działającej strony, a nie dokumentacji projektowej, ten narzut nie zwraca się w żaden mierzalny sposób. U nas cena jest stała i podana z góry: strona wizytówka od 1 490 zł, wielopodstronowa strona firmowa od 2 990 zł, sklep od 5 990 zł. W każdej kwocie mieści się projekt, treści, podstawowe SEO, wdrożenie na Twojej domenie i przekazanie praw. Nie ma dopłat za drobne poprawki i nie ma wyceny, która rośnie w trakcie.

To najtańsza rzecz do sprawdzenia i najdroższa do naprawienia po fakcie. Domena rejestrowana przez wykonawcę "dla wygody" bywa zapisana na jego dane abonenckie, a wtedy w dniu rozstania nie jesteś właścicielem własnego adresu. Odzyskanie domeny bez współpracy drugiej strony to procedura, która potrafi trwać miesiącami, a przez ten czas Twoja strona i firmowe skrzynki pocztowe wiszą na cudzym koncie. Zasada jest jedna: abonentem domeny jest Twoja firma, konto hostingowe jest zarejestrowane na Twoje dane, a wykonawca dostaje do nich dostęp jako użytkownik. Nigdy odwrotnie. To samo dotyczy konta Google Search Console, Analytics i wizytówki w Mapach.

Strona internetowa nie jest jednym plikiem. Składa się z kodu, który art. 74 ust. 1 ustawy chroni jak utwór literacki, z projektu graficznego, z treści i ze zdjęć, a każdy z tych elementów może mieć innego autora i inną podstawę korzystania. Przy odbiorze poproś o cztery rzeczy: dostęp administracyjny do panelu z uprawnieniami właściciela, dostęp do serwera i bazy danych albo pełną kopię zapasową, pliki źródłowe grafik, oraz listę użytych elementów zewnętrznych z informacją, na jakiej licencji zostały użyte. Ten czwarty punkt dotyczy przede wszystkim zdjęć i płatnych wtyczek. Zdjęcie z banku zdjęć jest zwykle objęte licencją wykupioną na konkretny projekt, a nie przeniesione na Ciebie, i to jest w porządku, o ile wiesz o tym przed publikacją, a nie po wezwaniu do zapłaty.

Każdy z tych kanałów daje coś innego i różnią się nie tyle ceną, ile tym, kto ponosi ryzyko. Ogłoszenie na portalu przynosi kilkanaście ofert w jeden dzień, ale weryfikacja wykonawcy leży w całości po Twojej stronie. Freelancer z polecenia jest zwykle najtańszy przy prostej stronie i najbardziej wrażliwy na to, co się dzieje w jego życiu, bo jest jedną osobą. Agencja daje proces i zespół, ale kosztuje najwięcej i najczęściej pracuje w modelu otwartej wyceny. Studio produktowe, czyli model, w którym pracujemy, wymienia część elastyczności na stałą cenę i stały termin. Rozpisaliśmy te kanały obok siebie w tekście o tym, gdzie zlecić wykonanie strony internetowej, razem z tym, na co uważać w każdym z nich.

Odbiór jest ostatnim momentem, w którym masz realną siłę negocjacyjną, więc warto go potraktować poważnie. Sprawdź stronę na telefonie, a nie tylko na komputerze, bo z telefonu przychodzi dziś większość ruchu w usługach lokalnych. Wyślij zgłoszenie z każdego formularza i sprawdź, czy mail doszedł na firmową skrzynkę, a nie na adres wykonawcy. Otwórz stronę w trybie prywatnym i zobacz, czy pojawia się baner zgód i czy działa polityka prywatności. Wpisz w wyszukiwarce Google frazę site: i swoją domenę, żeby zobaczyć, czy strona nie jest zablokowana przed indeksowaniem, bo zapomniany znacznik z wersji testowej to najczęstszy błąd przy publikacji. Na koniec sprawdź, czy masz w mailu podpisaną umowę z listą pól eksploatacji i czy dostałeś dostępy administracyjne.

Nie każda firma potrzebuje dziś nowej strony i uczciwiej to powiedzieć wprost. Jeśli masz stronę sprzed trzech lat, która ładuje się szybko, wygląda poprawnie na telefonie i przynosi zapytania, to pieniądze wydane na przepisanie jej od zera zwykle nic nie zmienią. W takim wypadku więcej daje modernizacja albo praca nad widocznością. Jeśli dopiero testujesz pomysł na biznes i nie wiesz, czy usługa się sprzeda, zacznij od wizytówki w Mapach Google i jednej prostej podstrony, a pełną stronę zamów, gdy będziesz mieć pierwszych klientów. I jeśli cała Twoja sprzedaż idzie z poleceń w wąskiej branży, strona jest potrzebna raczej jako dowód wiarygodności niż jako źródło ruchu, więc wystarczy mniejszy zakres.