Tłumaczenie strony internetowej: cena, tłumaczenia stron internetowych i sklepu

Najczęstszy powód, dla którego firma odkłada wersję językową, brzmi: nasi klienci i tak rozumieją angielski. Przy sprzedaży konsumentom to nie ma znaczenia, bo przepis nie pyta o znajomość języka. Art. 7 ust. 1 ustawy o języku polskim mówi, że na terytorium Polski w obrocie z udziałem konsumentów używa się języka polskiego, jeżeli konsument ma tu miejsce zamieszkania w chwili zawarcia umowy i umowa ma być tu wykonana. Art. 7a precyzuje, czego to dotyczy, i lista jest długa: nazewnictwo towarów i usług, oferty, warunki gwarancji, faktury, rachunki i pokwitowania, ostrzeżenia i informacje dla konsumentów, instrukcje obsługi oraz informacje o właściwościach towarów i usług. Ostatnie zdanie tego przepisu rozciąga obowiązek także na reklamy. Jest jeszcze ustęp 2, który ludzie przeoczają najczęściej: obcojęzyczne opisy i oferty muszą być sporządzone jednocześnie w polskiej wersji językowej. Słowo "jednocześnie" znaczy równolegle, a nie zamiast, więc angielski serwis z dopiskiem "polska wersja wkrótce" nie spełnia tego warunku.

To nie jest przepis martwy. Art. 7b wskazuje pięć organów kontroli: Prezesa UOKiK, Inspekcję Handlową, Inspekcję Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, powiatowego lub miejskiego rzecznika konsumentów oraz Państwową Inspekcję Pracy. Art. 15 ust. 1 przewiduje karę grzywny dla tego, kto wbrew art. 7a stosuje wyłącznie obcojęzyczne nazewnictwo towarów lub usług albo sporządza wyłącznie w języku obcym oferty, ostrzeżenia, instrukcje obsługi, warunki gwarancji, faktury lub rachunki. W praktyce sprawa rzadko zaczyna się od kontroli. Zaczyna się od skargi jednego niezadowolonego klienta do rzecznika konsumentów, a wtedy brak polskiej wersji warunków jest pierwszą rzeczą, którą widać. Dlatego przy serwisach sprzedających radzimy zacząć od dokumentów i warunków, a dopiero potem tłumaczyć teksty marketingowe.

Przy wejściu na rynek niemiecki, czeski czy francuski dochodzi drugi zestaw wymogów, tym razem unijny. Rozporządzenie o ogólnym bezpieczeństwie produktów, znane jako GPSR, stosuje się od 13 grudnia 2024 roku i ma dla strony internetowej konkretną konsekwencję. Art. 19 dotyczy wprost sprzedaży na odległość i wymaga, żeby oferta produktu w internecie zawierała w sposób jasny i widoczny co najmniej: nazwę producenta z adresem pocztowym i elektronicznym, dane osoby odpowiedzialnej w Unii, jeżeli producent jest spoza Unii, informacje pozwalające zidentyfikować produkt wraz z jego obrazem oraz wszelkie ostrzeżenia i informacje na temat bezpieczeństwa. I tu pada kluczowe zastrzeżenie: te ostrzeżenia mają być podane w języku łatwo zrozumiałym dla konsumentów, określonym przez państwo członkowskie, w którym produkt jest udostępniany na rynku. Ten sam zwrot powtarza art. 9 ust. 7 przy instrukcjach dołączanych do produktu. Innymi słowy, karta produktu po polsku z dopiskiem po angielsku nie wystarczy, jeżeli wysyłasz do Czech.

Warto powiedzieć też drugą stronę, bo strach przed przepisami bywa droższy niż same przepisy. Rozporządzenie o geoblokowaniu zabrania blokowania klientów z innych krajów Unii, ale w art. 4 ust. 3 stwierdza wprost, że samo przestrzeganie tego zakazu nie oznacza obowiązku przestrzegania pozaumownych krajowych wymogów prawnych obowiązujących w państwie klienta ani obowiązku informowania klientów o tych wymogach. Praktyczny wniosek jest taki: jeżeli tylko nie blokujesz cudzoziemca, który sam trafił na Twój polski sklep i chce kupić, nie musisz z tego powodu tworzyć wersji w jego języku. Obowiązki językowe pojawiają się dopiero wtedy, gdy zaczynasz aktywnie kierować ofertę na dany rynek: reklamować się tam, podawać ceny w tamtejszej walucie, oferować dostawę do tego kraju. Dlatego pierwsza rozmowa o tłumaczeniu zaczyna się u nas od pytania, do kogo naprawdę kierujesz sprzedaż, a nie od liczby podstron.

Wycena oparta wyłącznie o teksty widoczne na stronie jest zaniżona i to jest najczęstsze źródło rozczarowania. Pełna wersja językowa obejmuje siedem warstw. Treść podstron i opisów, czyli to, co widać. Interfejs, czyli menu, przyciski, nazwy pól formularza, komunikaty walidacji i strony błędu 404. Powiadomienia, czyli maile z potwierdzeniem zamówienia, przypomnieniem o płatności i resetem hasła, które wychodzą z systemu i o których nikt nie pamięta do pierwszej reklamacji. Dokumenty prawne. Elementy niewidoczne dla czytelnika, ale widoczne dla Google: tytuły i opisy dla wyszukiwarki, opisy alternatywne obrazków, teksty odnośników. Formaty, czyli daty, jednostki, waluty i format adresu w formularzu dostawy. I na koniec grafiki, w których tekst jest wypalony w obrazku, bo tych nie da się przetłumaczyć bez ponownego przygotowania pliku. Przy wycenie liczymy wszystkie siedem, a nie tylko pierwszą.

Dokumenty prawne są jedynym miejscem, gdzie dosłowne tłumaczenie potrafi zaszkodzić bardziej niż jego brak. Powód jest prosty: regulamin opisuje uprawnienia wynikające z konkretnego prawa, a te różnią się między krajami. Przetłumaczony na niemiecki polski regulamin nadal opisuje polskie terminy odstąpienia i polską ścieżkę reklamacji, więc dla niemieckiego konsumenta jest w najlepszym razie mylący, a w gorszym zawiera postanowienia, których tamtejsze prawo nie dopuszcza. Praktyka, którą stosujemy: teksty marketingowe tłumaczy tłumacz, dokumenty prawne przygotowuje albo weryfikuje prawnik znający rynek docelowy, a my odpowiadamy za to, żeby oba trafiły w odpowiednie miejsca serwisu i żeby zgoda przy formularzu odsyłała do właściwej wersji językowej. Osobno pilnujemy polityki prywatności, bo jeżeli jedna wersja wymienia inne narzędzia niż druga, sprzeczność między nimi jest widoczna gołym okiem.

Pierwszy to tłumaczenie maszynowe wpięte we wtyczkę, które tłumaczy w locie. Kosztuje najmniej, uruchamia się w jeden dzień i nadaje się do treści, która nie sprzedaje i nie rodzi zobowiązań: archiwum wpisów, opisy techniczne, dokumentacja. Drugi to tłumaczenie maszynowe poprawione przez człowieka, w branży nazywane postedycją. To dziś najczęstszy wybór przy sklepach z setkami kart produktu, bo daje poprawny język przy ułamku kosztu tłumaczenia od zera. Trzeci to tłumaczenie przez człowieka od podstaw, zwykle z lokalizacją, czyli dopasowaniem przykładów, jednostek i argumentów do rynku. Ma sens na stronie głównej, w ofercie, w cennikach i wszędzie tam, gdzie tekst ma przekonać do zakupu. W praktyce dobrze zrobiony serwis wielojęzyczny łączy wszystkie trzy: człowiek pisze to, co sprzedaje, postedycja obejmuje katalog, a automat zostaje przy treści archiwalnej.

Wielojęzyczna strona zrobiona źle potrafi zaszkodzić widoczności także w polskiej wersji, więc to nie jest detal do zostawienia na koniec. Zasada pierwsza: każda wersja językowa musi mieć własny, stały adres. Może to być katalog w adresie, osobna subdomena albo osobna domena krajowa, ale nie może to być ten sam adres podmieniający treść w zależności od ustawień przeglądarki, bo wtedy wyszukiwarka indeksuje tylko jedną wersję. Zasada druga: wersje trzeba połączyć znacznikami hreflang, wskazującymi wzajemnie na siebie oraz na wariant domyślny, inaczej Google traktuje je jak konkurujące ze sobą kopie. Zasada trzecia: przełącznik języka ma być zwykłym odnośnikiem, a nie skryptem, i nie może automatycznie przekierowywać po adresie IP, bo to blokuje robota i irytuje użytkownika, który świadomie wybrał inny język. Zasada czwarta: adresy podstron w każdej wersji tłumaczymy, o ile CMS na to pozwala, bo słowo kluczowe w adresie pracuje w każdym języku tak samo.

Na WordPressie wielojęzyczność dokłada się rozszerzeniem i tu warto podjąć dwie decyzje świadomie, zanim cokolwiek zostanie zainstalowane. Pierwsza dotyczy modelu: rozszerzenie może trzymać wszystkie języki w jednej instalacji albo stawiać osobne witryny połączone w sieć. Jedna instalacja jest wygodniejsza w utrzymaniu i tańsza, sieć witryn bywa potrzebna, gdy rynki mają naprawdę różny asortyment i różne ceny. Druga decyzja dotyczy tego, co się stanie przy rezygnacji, bo część rozszerzeń przechowuje tłumaczenia w formacie, z którego trudno je odzyskać po wyłączeniu wtyczki. Pytamy o to zawsze, bo tłumaczenie jest majątkiem firmy, a nie własnością wtyczki. Trzecia sprawa jest przyziemna: rozszerzenia wielojęzyczne to zwykle licencje roczne, a po ich wygaśnięciu strona nadal działa, tylko przestaje dostawać aktualizacje, o czym nikt nie informuje. Warto więc od początku wpisać ten termin do tego samego kalendarza, w którym firma pilnuje domeny i certyfikatu.

Rynek tłumaczeń rozlicza się za stronę rozliczeniową, czyli umowną jednostkę 1800 znaków ze spacjami, albo za słowo. Sam ten przelicznik mówi jednak niewiele o koszcie wersji językowej serwisu, bo pracy jest więcej niż tekstu. Cena zależy u nas od pięciu rzeczy. Objętość, liczona po wyeksportowaniu wszystkich treści z systemu, a nie oszacowana na oko z liczby podstron. Liczba języków, przy czym drugi język kosztuje najwięcej, bo to przy nim wykonuje się całą pracę techniczną, a każdy kolejny jest już tańszy. Wybrana metoda dla poszczególnych części serwisu, czyli ile idzie do człowieka, a ile do postedycji. Zakres techniczny: samo dodanie wersji do istniejącego serwisu to inna praca niż przebudowa strony, która nigdy nie była projektowana pod dwa języki. Oraz to, czy w zakresie są dokumenty prawne, które wyceniamy osobno, bo wymagają prawnika. Kwotę podajemy jako stałą, po policzeniu treści i obejrzeniu panelu, przed rozpoczęciem prac.

Widzimy je regularnie i wszystkie da się uprzedzić. Pierwszy: tłumaczenie samych podstron, bez maili transakcyjnych, przez co klient dostaje po polsku potwierdzenie zamówienia złożonego po niemiecku. Drugi: automatyczne przekierowanie po adresie IP, które wysyła polskiego użytkownika na wersję angielską i odwrotnie, a robota wyszukiwarki blokuje całkowicie. Trzeci: przetłumaczony dosłownie regulamin, który opisuje polską procedurę reklamacji zagranicznemu konsumentowi. Czwarty: jedna wersja rozwijana dalej, a druga zamrożona w dniu uruchomienia, przez co po roku ceny i oferta w obu wersjach się rozjeżdżają, a klient widzi tę nieaktualną. Piąty: teksty wypalone w grafikach, odkryte dopiero na końcu projektu, gdy trzeba wracać do plików źródłowych, których czasem już nie ma. Dlatego zaczynamy od eksportu wszystkich treści i listy elementów do przygotowania, zanim ktokolwiek zacznie tłumaczyć.

Zaczynamy od inwentaryzacji: eksportujemy treści z systemu, liczymy znaki, wypisujemy elementy interfejsu, maile, dokumenty i grafiki z tekstem. Na tej podstawie powstaje wycena z podziałem na części i metody, żeby było widać, na czym można oszczędzić, a na czym nie warto. Potem ustawiamy technicznie strukturę adresów, znaczniki hreflang i przełącznik języka, jeszcze przed wgraniem tłumaczeń, bo poprawianie tego później oznacza przenoszenie gotowych treści. Tłumaczenia wgrywamy partiami i po każdej sprawdzamy działanie ścieżek, które przynoszą pieniądze: formularz razem z faktycznym dotarciem maila, koszyk, płatność i wyszukiwarkę w obu wersjach. Na koniec zostaje zestawienie, co jest przetłumaczone, czym, kiedy i gdzie leżą pliki źródłowe, żeby kolejne aktualizacje treści nie zaczynały się od szukania. Jeżeli serwis wymaga wcześniej przebudowy, mówimy o tym przed wyceną tłumaczenia, bo dokładanie drugiego języka do strony, która nie działa dobrze w pierwszym, jest wydatkiem bez zwrotu.